Σκακιστική αργκό
πέφτω σε λήθαργο, ή πέφτω σε χειμερία νάρκη, ή πέφτω σε νεκροφάνεια:
σκέφτομαι υπερβολικά πολύ την επόμενη κίνησή μου, συχνά σε θέση που δεν το απαιτεί.
Παράδειγμα χρήσης: «Μου παίζει 1.δ4, του παίζω 1…ε6, και εκεί πέφτει σε νεκροφάνεια. Ποιος είσαι, ρε φίλε, ο Μπρονστάιν; Εικοσιπέντε λεπτά σκέφτηκε· αν ήξερα ότι θάκανε τόση ώρα, θα πεταγόμουν στο κοντινό ίντερνετ καφέ να δω αν ανέβασε τίποτα φρέσκο ο Γάτος και να τσεκάρω και το μαίηλ μου. Τελικά έπαιξε 2.η3. Όπως ο Μπρονστάιν».
κάνω μεγάλο ροκέ: (συνήθως σε ατομικό ελβετικό) υφίσταμαι τρεις συνεχόμενες ήττες.
Παράδειγμα χρήσης: «Στους πρώτους γύρους πήγαινα καλά, ήμουν στο γκρουπ των πρωτοπόρων, όμως στη μέση του τουρνουά έκανα μεγάλο ροκέ και τελικά πάτωσα».
στησιματίας, ή στήτης, ή κρεμάστρα, ή κρεμαγιέρα: παίκτης με ροπή στο στήσιμο, άλλως κρέμασμα.
Παράδειγμα χρήσης: «- Τι να του παίξω;» «- Άκουσε, παίξε καμιά Αγγλική με η3, κράτα τα κεντρικά πιόνια χαμηλά και περίμενε. Λίγο να τον πιέσεις, είναι μεγάλη κρεμαγιέρα, θα στήσει και θα χάσει μόνος του».
Μεγεθυντικό: κρεμαγιέρα γαλβανιζέ.
Καταλανικά Πεδία: κενός χώρος που προκύπτει από τη ριψοκίνδυνη προώθηση πιονιών και που είναι επιρρεπής σε διείσδυση αντιπάλων κομματιών.
Παράδειγμα χρήσης: «- Του έπαιξα την Έξι Πιονιών. Είχα την πρωτοβουλία, ήταν διαρκώς στην άμυνα. Αφού να φανταστείς, αναγκάστηκε να παίξει β5 για να πάρει λίγο αέρα, του τόφαγα, και μετά και η5, του τόφαγα κι αυτό. Τον είχα σκάσει στην πίεση, σου λέω». «- Και τι έγινε τελικά;» «- Εχμ, κέρδισε. Μπουκάρισε με τη Βασίλισσα από τα μαύρα και με τον Ίππο από το ε5, είχα βλέπεις αφήσει πίσω μου τα Καταλανικά Πεδία, ε, στην εικοστή μπορούσα ήδη να υπογράψω. Τον είχα όμως στριμώξει στα γερά».
σπέις ινβέιντερς: δεμένα ελεύθερα κεντρικά πιόνια που προχωρούν ακάθεκτα.
(Προέλευση: αναφορά στο ηλεκτρονικό παιχνίδι της δεκαετίας ’70.)
Παράδειγμα χρήσης: «Είχα δύο διαφορές πάνω, είχε όμως αντάλλαγμα τα σπέις ινβέιντερς στη δέλτα και στην έψιλον. Σπρώξε σπρώξε, τα έφτασε μέχρι την έκτη, ούτε ΜακΝτόννελλ - Λαμπουρντονναί να ήταν, και για να τα σταματήσω έπρεπε να δώσω τον ένα Πύργο.»
Μου θυσίασε τα ράφια
όταν κάποιος παίκτης μετρίας δυναμικότητας που αρέσκεται στο επιθετικό παιχνίδι κάνει αλόγιστη χρήση του τακτικού μοτίβου της θυσίας. Συνήθως το αποτέλεσμα είναι εις βάρος του. Αρκεί όμως και μία επιτυχημένη έκβαση ανά 20 παρτίδες για να του αναπτερώσει το ηθικό και να ξαναπροσπαθήσει. Στο κάτω κάτω,αυτός περνάει καλά. Η έκφραση είναι εμφατική. Αν παρομοιάσεις μια θυσία με το πέταγμα ενός ξύλινου πεσσού πάνω στον αντίπαλο, όταν τα ξύλα της σκακιέρας τελειώνουν, τότε επιστρατεύεις τα ξύλα μιας κοντινής βιβλιοθήκης όπου σκονίζονται τα σκακιστικά άπαντα.
παράδειγμα: Μου έπαιξε σκωτικό γκαμπί. Έφαγα το δ4, το γ3, μέχρι και το β2 έφαγα. Είπα "φάτα όλα και θα βαστήξεις. Μπορείς να βγεις το χωνί του Μπετόβεν, να κωπηλατήσεις μέχρι την 20, αλλά που θα πάει, καλύτερός του είσαι, θα τον κερδίσεις". Έτσι κι έγινε. Έκανε κανά δυο αμφιβολίες και μετά προκειμένου να κρατήσει την πρωτοβουλία άρχισε να θυσιάζει τα ράφια.
Στο παραπάνω παράδειγμα εντοπίζουμε και τις εκφράσεις "Χωνί του Μπετόβεν", "βάστηξα", "κωπηλασία" και "αμφιβολία".
Ξεκινώντας από την τελευταία, προέρχεται από τη μετάφραση της αγγλικής ερμηνείας του ποιοτικού συμβόλου ?! μιας κίνησης στο σκάκι.
Η "κωπηλασία" (κωπηλάτης-κωπηλατώ-τραβάω κουπί) σημαίνει την κοπιαστική προσπάθεια (συνήθως ανεπιτυχή) να παρατείνεις τον βασανιστικό στραγγαλισμό σου από τον αντίπαλο με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα κουραστεί κι αυτός, θα ξεχαστεί, θα θυμηθεί το φαγητό στο φούρνο, θα κάνει κανά-δυό αμφιβολίες και θα φύγεις με το 1/2 στο παρτιδόφυλλο.
Το ρήμα "βαστάω" (ουσ.: βάστουλας) δηλώνει την αντοχή του σκακιστή στα χτυπήματα του αντιπάλου του. Έχεις καταλάβει ένα ύψωμα, έχεις σκάψει κάποια ορύγματα και ελπίζεις ότι θα βιώσεις τη μάχη του Στάλιγκραντ από πλευράς Σοβιετικών και όχι τη γραμμή Μαζινό από πλευράς Γάλλων.
Η έκφραση "χωνί" ακούγεται συχνά στους σκακιστικούς κύκλους. Αυτό το σκεύος, η χοάνη, που είναι τρύπιο και παρότι μπορεί να περιορίζει ένα υγρό καθώς αυτό φτάνει στο στενό σημείο του στομίου, εντούτοις, αργά ή γρήγορα, το ρευστό, λόγω της ύπαρξης της οπής, θα περάσει από την άλλη. Ο προσδιορισμός κτήσης του χωνιού "του Μπετόβεν" συναντιόταν συχνά προ εικοσαετίας και είχε έναν εμφατικό χαρακτήρα μιας και όλοι φανταζόμασταν ότι ο ολότελα κουφός, από ένα σημείο της ζωής του και έπειτα, ιδιοφυής συνθέτης θα πρέπει να κρατούσε,πριν την οριστική κώφωσή του, ένα τεράστιο χωνί σε κάποιο από τα αυτιά του, μπας και ακούσει τί προσπαθούν να του πουν οι γύρω του. Παρόμοιο ακουστικό,αλλά μικρότερης κλίμακας μπορείτε να δείτε να κρατάνε κάποιοι γέροι στο Λούκυ Λουκ.
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ (το)
Απορώ πώς σας ξέφυγε μια τόσο κοινή έκφραση όπως η «τον έκανα διάγραμμα». Υποδηλώνει την όμορφη συνδυαστική νίκη κάποιου, ο οποίος δε θα παραλείψει να δείξει την επίμαχη θέση με καμάρι στο σύλλογο του, ρωτώντας «τι θα έπαιζες εδώ;», όπως δηλαδή γίνεται και με τα δημοσιευμένα στον περιοδικό τύπο διαγράμματα.
ΣΦΥΡΙΧΤΡΑΚΙΑΣ (ο)
Παραλλαγή του «Σφυρίχτρα». Είναι ένας τύπος που με τα χέρια δεμένα πίσω από την πλάτη και με ύφος χιλίων καρδιναλίων περιφέρεται φαινομενικά άσκοπα ανάμεσα στα τραπέζια. Στην πραγματικότητα έχει σκοπό να ψιθυρίσει σε πρώτη ευκαιρία κινήσεις στους φίλα προσκείμενους σκακιστές, νομίζοντας ότι κάθε φορά οι κινήσεις αυτές είναι νικηφόρες, ακόμα κι αν στήνουν στην κίνηση. Η βασική του διαφορά με τον «Σφυρίχτρα» είναι ότι ο «Σφυριχτράκιας», μετά την σοφή του υπόδειξη, απομακρύνεται εξίσου σοφά, γοργά και με ύφος άμωμης παρθένου από το σώμα του εγκλήματος. Γιατί άλλο να σφυρίζεις κινήσεις κι άλλο να σε πιστεύουν.
ΝΟΥΛΑΔΟΡΟΣ (ο)
Κατά το μπαλαδόρος. Ο σκακιστής που έχει την ικανότητα να κρατάει άκοπα την ισορροπία στη σκακιέρα και να συμφωνεί νούλα σε κάθε ευκαιρία. Άλλοτε αυτό οφείλεται στο ήρεμο στρατηγικό του στυλ, κι άλλοτε στο ότι βαριέται θανάσιμα να πολυσκεφτεί. Στα τουρνουά σπάνια πέφτει κάτω από το 50% και σπανιότερα ανεβαίνει πάνω απ’ αυτό.
ΜΠΛΙΤΖΑΔΟΡΟΣ (ο)
Είναι ο χαρακτηριστικός τύπος που δε λείπει από κανέναν σύλλογο και που δεν χάνει ευκαιρία να σου προτείνει ένα μπλιτζάκι στα γρήγορα, άσχετα με το αν είναι 7 το πρωί και το μάτι σου δεν έχει ανοίξει ακόμα ή 2 το βράδυ και λαγοκοιμάσαι κάπου ανάμεσα στο η1 και το θ1, αδιαφορώντας για το αν παίζεις ή είσαι σε πίεση χρόνου εκείνη την ώρα, αδιαφορώντας ακόμα και για το αν μιλάς με την γκόμενα στο τηλέφωνο ή λείπεις σε διακοπές στην Παταγονία. Η μάστιγα αυτή αντιμετωπίζεται από τους άλλους σκακιστές όπως και το ομοιοκατάληκτο αντίστοιχο του μπριτζ: σαν πρεφαδόρος.
ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ (ο)
Κατά το Δικαιόπολις. Είναι ο σκακιστής που καταφέρνει πάντα να βγαίνει χωνί του Μπετόβεν, αλλά κατά παράδοξο τρόπο να ξεγλιστράει και να την σκαπουλάρει με κάτι απίστευτες νούλες. Προκύπτει από το πασίγνωστο ρητό (έπεσε από την Ακρόπολη και στάθηκε όρθιος). Αν μάλιστα τύχει και ο αντίπαλος βιαστεί τότε ο Ακρόπολις ασμένως και ενδόξως φέρνει τούμπα τη σκακιέρα επιβεβαιώνοντας πλήρως τον τίτλο του (όχι μόνο στάθηκε όρθιος αλλά βρήκε και πορτοφόλι).
ΓΚΑΣΤΡΩΜΑ (το)
Όταν ο συμπαθής αντίπαλος πασχίζει να κρατήσει μια εντελώς χαμένη θέση με κάθε τρόπο, συνεχίζοντας επί μακρών την απέλπιδα άμυνα με τα τρία εναπομείναντα απομονωμένα του πιόνια κι ενώ εσύ έχεις εντωμεταξύ ακυρώσει 4 φορές το ραντεβού σου. Η λέξη προφανώς προέρχεται από τη δυσφορία των τελευταίων μηνών της κύησης και η ευχή «καλή λευτεριά» ταιριάζει και στις δύο περιπτώσεις.
ΞΥΛΙΚΙ ATTACK
Τον όρο τον άκουσα για πρώτη φορά από τον Αντρέα (ένας είναι ο Αντρέας!) τον καιρό που έκανα το αγροτικό μου στα «Δρώμενα». Πρόκειται για το άνοιγμα 1)η4! Που στοχεύει στο ματ νωρίτερα από την 20η κίνηση. Το ποιος θα γίνει ματ, αδιάφορο.
ΞΥΛΙΚΙ DEFENSE
Η θεωρία, ως γνωστόν, εξελίσσεται με ταχείς ρυθμούς. Έτσι, ως απάντηση στο ξυλίκι attack, προέκυψε μετά από επιστάμενη ανάλυση το ξυλίκι defense που χαρακτηρίζεται από το αντιχτύπημα 1)η4! θ5! –άπειρο. Τι να την κάνει την πείρα;
ΠΛΑΣΤΙΚΙΚΙ (το)
Εκτός από τη θεωρία εξελίσσονται και οι εποχές. Το ξύλο γίνεται ντεμοντέ. Έτσι, πρότεινα τότε ως πιο σύγχρονο άνοιγμα το «πλαστικίκι», που έχει πιο στέρεο στρατηγικό υπόβαθρο. Πρώτα παίζεις 1)ζ3 και μετά 2)η4. Το 2)Ρζ2 είναι μια ενδιαφέρουσα βαριάντα, αλλά θέλει ακόμα ανάλυση.
ΟΦΘΑΛΜ! (το)
Έτσι έλεγε ο φίλος μου ο Αριστείδης το ματ, στα τρυφερά φοιτητικά μας χρόνια, όταν ξεμέναμε από φράγκα και τη βγάζαμε με σκάκι, στριφτά τσιγάρα, κόμιξ και φτηνή ρετσίνα. Αν μας έφταναν όμως τα ψιλά για βενζίνη, καβαλάγαμε τον «μπόμπο» και κατεβαίναμε στη Ζέα για…ματόλουτρο.
ΓΙΝΑΤ (το)
Η λέξη επιστρέφει στην τουρκική της ρίζα, αφού κάνει ρίμα με το ματ. Την άκουσα στο «Πειραϊκόν» όταν παίκτης τις που είχε χάσει πέντε στη σειρά (ποιόν κέρδισε η Χαβάη 5-0; Ε, αυτός!) επέμενε να εξαπολύει χειμαρρώδεις επιθέσεις αφήνοντας πίσω του τα Καταλα(υ)νικά Πεδία που λέει και ο Καλοπρό. Φυσούσε και ξεφυσούσε και τα έσπρωχνε με εκδικητικό μένος και με γινάτι, για να πληρωθεί από τον ψύχραιμο αντίπαλο με την ατάκα «το γινάτ’ βγάζει ματ!» καθώς και με ένα ματ σε τρεις.
ΚΟΥΖΙΝΙΚΑ ΣΚΕΥΗ
Αυτή είναι μια ακόμα συμβολή μου στην αργκό των 64. Το είχα γράψει σε μια ανάλυση παρτίδας σε παλιό περιοδικό, κάπως έτσι: «Και ο ίππος πάει στο τάδε τετράγωνο, οπότε ακολουθούν πιρούνια και λοιπά κουζινικά σκεύη».
ΚΟΥΝΗΜΑ (το)
Λέμε "αυτός κάτι κουνάει" και αναφερόμαστε στο ότι παίζει σκάκι συμπαθητικά. Εκτός κι αν μιλάμε για τις σεξουαλικές του προτιμήσεις.
Παράδειγμα χρήσης: «Μου παίζει 1.δ4, του παίζω 1…ε6, και εκεί πέφτει σε νεκροφάνεια. Ποιος είσαι, ρε φίλε, ο Μπρονστάιν; Εικοσιπέντε λεπτά σκέφτηκε· αν ήξερα ότι θάκανε τόση ώρα, θα πεταγόμουν στο κοντινό ίντερνετ καφέ να δω αν ανέβασε τίποτα φρέσκο ο Γάτος και να τσεκάρω και το μαίηλ μου. Τελικά έπαιξε 2.η3. Όπως ο Μπρονστάιν».
κάνω μεγάλο ροκέ: (συνήθως σε ατομικό ελβετικό) υφίσταμαι τρεις συνεχόμενες ήττες.
Παράδειγμα χρήσης: «Στους πρώτους γύρους πήγαινα καλά, ήμουν στο γκρουπ των πρωτοπόρων, όμως στη μέση του τουρνουά έκανα μεγάλο ροκέ και τελικά πάτωσα».
στησιματίας, ή στήτης, ή κρεμάστρα, ή κρεμαγιέρα: παίκτης με ροπή στο στήσιμο, άλλως κρέμασμα.
Παράδειγμα χρήσης: «- Τι να του παίξω;» «- Άκουσε, παίξε καμιά Αγγλική με η3, κράτα τα κεντρικά πιόνια χαμηλά και περίμενε. Λίγο να τον πιέσεις, είναι μεγάλη κρεμαγιέρα, θα στήσει και θα χάσει μόνος του».
Μεγεθυντικό: κρεμαγιέρα γαλβανιζέ.
Καταλανικά Πεδία: κενός χώρος που προκύπτει από τη ριψοκίνδυνη προώθηση πιονιών και που είναι επιρρεπής σε διείσδυση αντιπάλων κομματιών.
Παράδειγμα χρήσης: «- Του έπαιξα την Έξι Πιονιών. Είχα την πρωτοβουλία, ήταν διαρκώς στην άμυνα. Αφού να φανταστείς, αναγκάστηκε να παίξει β5 για να πάρει λίγο αέρα, του τόφαγα, και μετά και η5, του τόφαγα κι αυτό. Τον είχα σκάσει στην πίεση, σου λέω». «- Και τι έγινε τελικά;» «- Εχμ, κέρδισε. Μπουκάρισε με τη Βασίλισσα από τα μαύρα και με τον Ίππο από το ε5, είχα βλέπεις αφήσει πίσω μου τα Καταλανικά Πεδία, ε, στην εικοστή μπορούσα ήδη να υπογράψω. Τον είχα όμως στριμώξει στα γερά».
σπέις ινβέιντερς: δεμένα ελεύθερα κεντρικά πιόνια που προχωρούν ακάθεκτα.
(Προέλευση: αναφορά στο ηλεκτρονικό παιχνίδι της δεκαετίας ’70.)
Παράδειγμα χρήσης: «Είχα δύο διαφορές πάνω, είχε όμως αντάλλαγμα τα σπέις ινβέιντερς στη δέλτα και στην έψιλον. Σπρώξε σπρώξε, τα έφτασε μέχρι την έκτη, ούτε ΜακΝτόννελλ - Λαμπουρντονναί να ήταν, και για να τα σταματήσω έπρεπε να δώσω τον ένα Πύργο.»
Μου θυσίασε τα ράφια
όταν κάποιος παίκτης μετρίας δυναμικότητας που αρέσκεται στο επιθετικό παιχνίδι κάνει αλόγιστη χρήση του τακτικού μοτίβου της θυσίας. Συνήθως το αποτέλεσμα είναι εις βάρος του. Αρκεί όμως και μία επιτυχημένη έκβαση ανά 20 παρτίδες για να του αναπτερώσει το ηθικό και να ξαναπροσπαθήσει. Στο κάτω κάτω,αυτός περνάει καλά. Η έκφραση είναι εμφατική. Αν παρομοιάσεις μια θυσία με το πέταγμα ενός ξύλινου πεσσού πάνω στον αντίπαλο, όταν τα ξύλα της σκακιέρας τελειώνουν, τότε επιστρατεύεις τα ξύλα μιας κοντινής βιβλιοθήκης όπου σκονίζονται τα σκακιστικά άπαντα.
παράδειγμα: Μου έπαιξε σκωτικό γκαμπί. Έφαγα το δ4, το γ3, μέχρι και το β2 έφαγα. Είπα "φάτα όλα και θα βαστήξεις. Μπορείς να βγεις το χωνί του Μπετόβεν, να κωπηλατήσεις μέχρι την 20, αλλά που θα πάει, καλύτερός του είσαι, θα τον κερδίσεις". Έτσι κι έγινε. Έκανε κανά δυο αμφιβολίες και μετά προκειμένου να κρατήσει την πρωτοβουλία άρχισε να θυσιάζει τα ράφια.
Στο παραπάνω παράδειγμα εντοπίζουμε και τις εκφράσεις "Χωνί του Μπετόβεν", "βάστηξα", "κωπηλασία" και "αμφιβολία".
Ξεκινώντας από την τελευταία, προέρχεται από τη μετάφραση της αγγλικής ερμηνείας του ποιοτικού συμβόλου ?! μιας κίνησης στο σκάκι.
Η "κωπηλασία" (κωπηλάτης-κωπηλατώ-τραβάω κουπί) σημαίνει την κοπιαστική προσπάθεια (συνήθως ανεπιτυχή) να παρατείνεις τον βασανιστικό στραγγαλισμό σου από τον αντίπαλο με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα κουραστεί κι αυτός, θα ξεχαστεί, θα θυμηθεί το φαγητό στο φούρνο, θα κάνει κανά-δυό αμφιβολίες και θα φύγεις με το 1/2 στο παρτιδόφυλλο.
Το ρήμα "βαστάω" (ουσ.: βάστουλας) δηλώνει την αντοχή του σκακιστή στα χτυπήματα του αντιπάλου του. Έχεις καταλάβει ένα ύψωμα, έχεις σκάψει κάποια ορύγματα και ελπίζεις ότι θα βιώσεις τη μάχη του Στάλιγκραντ από πλευράς Σοβιετικών και όχι τη γραμμή Μαζινό από πλευράς Γάλλων.
Η έκφραση "χωνί" ακούγεται συχνά στους σκακιστικούς κύκλους. Αυτό το σκεύος, η χοάνη, που είναι τρύπιο και παρότι μπορεί να περιορίζει ένα υγρό καθώς αυτό φτάνει στο στενό σημείο του στομίου, εντούτοις, αργά ή γρήγορα, το ρευστό, λόγω της ύπαρξης της οπής, θα περάσει από την άλλη. Ο προσδιορισμός κτήσης του χωνιού "του Μπετόβεν" συναντιόταν συχνά προ εικοσαετίας και είχε έναν εμφατικό χαρακτήρα μιας και όλοι φανταζόμασταν ότι ο ολότελα κουφός, από ένα σημείο της ζωής του και έπειτα, ιδιοφυής συνθέτης θα πρέπει να κρατούσε,πριν την οριστική κώφωσή του, ένα τεράστιο χωνί σε κάποιο από τα αυτιά του, μπας και ακούσει τί προσπαθούν να του πουν οι γύρω του. Παρόμοιο ακουστικό,αλλά μικρότερης κλίμακας μπορείτε να δείτε να κρατάνε κάποιοι γέροι στο Λούκυ Λουκ.
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ (το)
Απορώ πώς σας ξέφυγε μια τόσο κοινή έκφραση όπως η «τον έκανα διάγραμμα». Υποδηλώνει την όμορφη συνδυαστική νίκη κάποιου, ο οποίος δε θα παραλείψει να δείξει την επίμαχη θέση με καμάρι στο σύλλογο του, ρωτώντας «τι θα έπαιζες εδώ;», όπως δηλαδή γίνεται και με τα δημοσιευμένα στον περιοδικό τύπο διαγράμματα.
ΣΦΥΡΙΧΤΡΑΚΙΑΣ (ο)
Παραλλαγή του «Σφυρίχτρα». Είναι ένας τύπος που με τα χέρια δεμένα πίσω από την πλάτη και με ύφος χιλίων καρδιναλίων περιφέρεται φαινομενικά άσκοπα ανάμεσα στα τραπέζια. Στην πραγματικότητα έχει σκοπό να ψιθυρίσει σε πρώτη ευκαιρία κινήσεις στους φίλα προσκείμενους σκακιστές, νομίζοντας ότι κάθε φορά οι κινήσεις αυτές είναι νικηφόρες, ακόμα κι αν στήνουν στην κίνηση. Η βασική του διαφορά με τον «Σφυρίχτρα» είναι ότι ο «Σφυριχτράκιας», μετά την σοφή του υπόδειξη, απομακρύνεται εξίσου σοφά, γοργά και με ύφος άμωμης παρθένου από το σώμα του εγκλήματος. Γιατί άλλο να σφυρίζεις κινήσεις κι άλλο να σε πιστεύουν.
ΝΟΥΛΑΔΟΡΟΣ (ο)
Κατά το μπαλαδόρος. Ο σκακιστής που έχει την ικανότητα να κρατάει άκοπα την ισορροπία στη σκακιέρα και να συμφωνεί νούλα σε κάθε ευκαιρία. Άλλοτε αυτό οφείλεται στο ήρεμο στρατηγικό του στυλ, κι άλλοτε στο ότι βαριέται θανάσιμα να πολυσκεφτεί. Στα τουρνουά σπάνια πέφτει κάτω από το 50% και σπανιότερα ανεβαίνει πάνω απ’ αυτό.
ΜΠΛΙΤΖΑΔΟΡΟΣ (ο)
Είναι ο χαρακτηριστικός τύπος που δε λείπει από κανέναν σύλλογο και που δεν χάνει ευκαιρία να σου προτείνει ένα μπλιτζάκι στα γρήγορα, άσχετα με το αν είναι 7 το πρωί και το μάτι σου δεν έχει ανοίξει ακόμα ή 2 το βράδυ και λαγοκοιμάσαι κάπου ανάμεσα στο η1 και το θ1, αδιαφορώντας για το αν παίζεις ή είσαι σε πίεση χρόνου εκείνη την ώρα, αδιαφορώντας ακόμα και για το αν μιλάς με την γκόμενα στο τηλέφωνο ή λείπεις σε διακοπές στην Παταγονία. Η μάστιγα αυτή αντιμετωπίζεται από τους άλλους σκακιστές όπως και το ομοιοκατάληκτο αντίστοιχο του μπριτζ: σαν πρεφαδόρος.
ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ (ο)
Κατά το Δικαιόπολις. Είναι ο σκακιστής που καταφέρνει πάντα να βγαίνει χωνί του Μπετόβεν, αλλά κατά παράδοξο τρόπο να ξεγλιστράει και να την σκαπουλάρει με κάτι απίστευτες νούλες. Προκύπτει από το πασίγνωστο ρητό (έπεσε από την Ακρόπολη και στάθηκε όρθιος). Αν μάλιστα τύχει και ο αντίπαλος βιαστεί τότε ο Ακρόπολις ασμένως και ενδόξως φέρνει τούμπα τη σκακιέρα επιβεβαιώνοντας πλήρως τον τίτλο του (όχι μόνο στάθηκε όρθιος αλλά βρήκε και πορτοφόλι).
ΓΚΑΣΤΡΩΜΑ (το)
Όταν ο συμπαθής αντίπαλος πασχίζει να κρατήσει μια εντελώς χαμένη θέση με κάθε τρόπο, συνεχίζοντας επί μακρών την απέλπιδα άμυνα με τα τρία εναπομείναντα απομονωμένα του πιόνια κι ενώ εσύ έχεις εντωμεταξύ ακυρώσει 4 φορές το ραντεβού σου. Η λέξη προφανώς προέρχεται από τη δυσφορία των τελευταίων μηνών της κύησης και η ευχή «καλή λευτεριά» ταιριάζει και στις δύο περιπτώσεις.
ΞΥΛΙΚΙ ATTACK
Τον όρο τον άκουσα για πρώτη φορά από τον Αντρέα (ένας είναι ο Αντρέας!) τον καιρό που έκανα το αγροτικό μου στα «Δρώμενα». Πρόκειται για το άνοιγμα 1)η4! Που στοχεύει στο ματ νωρίτερα από την 20η κίνηση. Το ποιος θα γίνει ματ, αδιάφορο.
ΞΥΛΙΚΙ DEFENSE
Η θεωρία, ως γνωστόν, εξελίσσεται με ταχείς ρυθμούς. Έτσι, ως απάντηση στο ξυλίκι attack, προέκυψε μετά από επιστάμενη ανάλυση το ξυλίκι defense που χαρακτηρίζεται από το αντιχτύπημα 1)η4! θ5! –άπειρο. Τι να την κάνει την πείρα;
ΠΛΑΣΤΙΚΙΚΙ (το)
Εκτός από τη θεωρία εξελίσσονται και οι εποχές. Το ξύλο γίνεται ντεμοντέ. Έτσι, πρότεινα τότε ως πιο σύγχρονο άνοιγμα το «πλαστικίκι», που έχει πιο στέρεο στρατηγικό υπόβαθρο. Πρώτα παίζεις 1)ζ3 και μετά 2)η4. Το 2)Ρζ2 είναι μια ενδιαφέρουσα βαριάντα, αλλά θέλει ακόμα ανάλυση.
ΟΦΘΑΛΜ! (το)
Έτσι έλεγε ο φίλος μου ο Αριστείδης το ματ, στα τρυφερά φοιτητικά μας χρόνια, όταν ξεμέναμε από φράγκα και τη βγάζαμε με σκάκι, στριφτά τσιγάρα, κόμιξ και φτηνή ρετσίνα. Αν μας έφταναν όμως τα ψιλά για βενζίνη, καβαλάγαμε τον «μπόμπο» και κατεβαίναμε στη Ζέα για…ματόλουτρο.
ΓΙΝΑΤ (το)
Η λέξη επιστρέφει στην τουρκική της ρίζα, αφού κάνει ρίμα με το ματ. Την άκουσα στο «Πειραϊκόν» όταν παίκτης τις που είχε χάσει πέντε στη σειρά (ποιόν κέρδισε η Χαβάη 5-0; Ε, αυτός!) επέμενε να εξαπολύει χειμαρρώδεις επιθέσεις αφήνοντας πίσω του τα Καταλα(υ)νικά Πεδία που λέει και ο Καλοπρό. Φυσούσε και ξεφυσούσε και τα έσπρωχνε με εκδικητικό μένος και με γινάτι, για να πληρωθεί από τον ψύχραιμο αντίπαλο με την ατάκα «το γινάτ’ βγάζει ματ!» καθώς και με ένα ματ σε τρεις.
ΚΟΥΖΙΝΙΚΑ ΣΚΕΥΗ
Αυτή είναι μια ακόμα συμβολή μου στην αργκό των 64. Το είχα γράψει σε μια ανάλυση παρτίδας σε παλιό περιοδικό, κάπως έτσι: «Και ο ίππος πάει στο τάδε τετράγωνο, οπότε ακολουθούν πιρούνια και λοιπά κουζινικά σκεύη».
ΚΟΥΝΗΜΑ (το)
Λέμε "αυτός κάτι κουνάει" και αναφερόμαστε στο ότι παίζει σκάκι συμπαθητικά. Εκτός κι αν μιλάμε για τις σεξουαλικές του προτιμήσεις.
ΒΑΛΕ,ΒΑΛΕ,ΒΑΛΕ…
Φράση του post mortem, όταν προκαλείς κάποιον να σου προτείνει κίνηση. «Για βάλε να δούμε…». Αμέσως μετά μαζεύονται όλοι από πάνω, βάζουν κινήσεις, βάζουν τις χερούκλες τους, βάζει ό,τι έχει ο καθένας τελοσπάντων και δε μαθαίνεις ποτέ γιατί έχασες.
ΣΑΧΙΔΙΟΝ! (το)
Copyright του αείμνηστου Θρασυβουλίδη, που είχα την τύχη να τον έχω στον Κρυστάλλη συμπαίκτη και ο Κρυστάλλης την ατυχία να τον έχει παίκτη. «Όπως και να το κάνεις, είναι πιο ευγενικό από ένα απλό σαχ, ρε μαζέττα» μου έλεγε. «Άσε που κάνει και ενδιαφέρουσες ρίμες» συμπλήρωνε με νόημα.
ΚΟΛΩΝΑ
Η κάθετος, η στήλη. Οκτώ κολώνες στην σκακιέρα αλλά το οικοδόμημα συνήθως σαθρό.
ΠΕΡΠΕΤΑΛΟΥΔΑ
Το διαρκές σαχ. Προέρχεται μάλλον από το γαλλικό «εσέκ περπετουέλ». Έχουμε και μια άλφα κουλτούρα.
ΚΑΡΑΜΑΖΕΤΑΣ
Ο πραγματικά αδιόρθωτος μαζέτας. Λογοτεχνική εκδοχή, το Καραμαζετώφ.
ΜΑΖΕΤΟΜΑΝΑ
Κατά το νερομάνα, καβουρομάνα κτλ. Η πηγή δηλαδή της μαζετοσύνης, η πρωταρχική ουσία, η πλατωνική ιδέα, ρε μαζέτες, πως το λένε.
ΜΑΖΕΤΟΦΩΛΙΑ
Σύλλογος με αθρόα παραγωγή ή με συνωστισμό μαζετών. Σαν τον δικό μου ας πούμε.
ΚΟΠΑΝΗΜΑ
Η περιφανής νίκη ή αντίστοιχα η ταπεινωτική ήττα: «Αυτόν τον έχω κοπανήσει τρεις φορές. Στην ανάλυση».
ΖΑΡΙΚΙΟ
Άλλη μια δικιά μου εφεύρεση (αν σφάλλω ας με διορθώσει κάποιος, απλά δεν το έχω ακούσει πρωτύτερα). Είναι η εκδοχή του παιχνιδιού με ζάρια. Συνεκδοχικά το σκάκι χωρίς σχέδιο, όπου κάθε κίνηση είναι ζαριά. Δεν είναι επομένως τυχαίο που είναι δικής μου εφεύρεσης.
ΦΙΓΟΥΡΕΣ
Συνήθως τα ελαφρά κομμάτια: "Του φύτεψα δυο φιγούρες στο ροκέ και τον έκανα αγνώριστο"
ΤΖΙΡΙΤΖΑΝΤΖΟΥΛΕΣ
Όχι αυτές του Ελισσαίου. Λέγεται όταν κάποιος μπερδεύει τη θέση, βάζει περιπλοκές: "Μου κάνεις τζιριτζάντζουλες, ε;"
ΓΕΩΜΗΛΟΝ
Ουχί το εδώδιμον. Σκωπρική ονομασία για την "πατάτα", την κακή κίνηση. Έχω ακούσει και το "παίζει πατατί-πατατά!".
ΣΤΗΣΙΑ
Θυσία με αμφίβολο αποτέλεσμα που στη νεκροψία αποδεικνύεται καραπατάτα.
ΑΛΦΑ-ΑΛΦΑ
Έτσι μου έλεγε συχνά ο Δεληκανάκης.
"Σήμερα έκανα φοβερή νίκη! Άλφα-άλφα!" -"Σοβαρά;Για δείξε" -"Τί να δείξω ρε; Άνευ Αγώνα κέρδισα".
ΑΝ ΠΙΑΣΑΝ
Το άκουσα κι αυτό στο καφενείο όταν ο κύριος άφησε έναν ίππο απροστάτευτο και ο άλλος του τον βούτηξε εν ριπή οφθαλμού. "Ωχ! Τί ήταν αυτό;" έσκουξε ο πρώτος. "Αν Πιασάν!" εξήγησε ο άλλος με χαμόγελο.
ΔΡΑΚΟΥΛΙΑΡΗΣ
Ο ειδήμων στο άνοιγμα του Δράκου.
ΓΑΪΔΟΥΡΙ
Υποτιμητικά το άλογο, ιδίως όταν βρίσκεται παραπεταμένο σε καμιά γωνιά.
ΒΙΔΩΜΑ
Όταν ο παίκτης δεν αρκείται στην τοποθέτηση του κομματιού στο τετράγωνο αλλά το στρίβει και το πιέζει επίμονα πάνω σ' αυτό λες και υπάρχει από κάτω μια σχετική οπή στην οποία πρέπει να χωρέσει η βάση του. Όλο το σκηνικό, για να γίνει εμφατικότερη η κρίσιμη κίνηση ή έστω να καταρρακωθεί το ηθικό του αντιπάλου.
ΕΛΒΕΤΙΚΟ ΓΚΑΜΠΙ
Όταν κάποιος χάνει ή κάνει ισοπαλία στον πρώτο γύρο του τουρνουά με αποτέλεσμα να έχει καλύτερες κληρώσεις στη συνέχεια. Δεν είναι κακή ιδέα. Το κακό είναι που το ελβετικό γκαμπί μου συμβαίνει σχεδόν πάντα στον τελευταίο γύρο.
Κάππα δέκα (Κ10):
Φανταστικο τετράγωνο της σκακιέρας, του οποίου το όνομα αναφωνων με ένταση , θαμών τις του καφενείου "Πανελλήνιον" εν Αθήναις , αφου ειχε παιξει καλη κίνηση, επεδίωκε να στρέψει έτσι και των υπολοίπων την προσοχή στα τεκταινομενα της παρτίδας του.
Είναι δουλειά μου:
Πολυσημαντος φράσις που πρωτοακουστηκε στον κυκλο των Ελλήνων GM γυρω στις αρχες τις δεκαετιας του 90 και μαλλον προερχομενη απο το αμερικανικο "it's not your business".
Δηλωτικη του οτι ειμαι ειδικός, σπεσιαλιστας σε ενα
ανοιγμα η σε εναν τυπο θεσεων.
Μαζι με το "δεν", ενίοτε και προτρεπτικη εγκατάλειψης.
π.χ - Ειδες παρτιδάρα προχτες
ο Κασπαροβ με τον Ιβαντσούκ ;
Φοβερη καινοτομια στην 25η κινηση με τα μαυρα ! Τελικά η Νάιντορφ ειναι δουλειά του !
- Μα καλα, πηγες κι επαιξες σ'αυτον τον παικτη για πρωτη φορα Γκρίνφελντ ; Γιατι δεν έπαιζες την
αγαπημενη σου ινδικη του βασιλια που εχεις κανει τοσα καλα αποτελεσματα; αφου η Γκρινφελντ δεν ειναι δουλεια σου !
- Ασε με να συγκεντρωθω στην παρτιδα και μη μου μιλας τωρα γιατι πιστευω σιγουρα οτι θα κερδισω, αυτα τα φιναλε πιονιων ειναι δουλεια μου !
-Αυτη η θεση δεν ειναι δουλεια σου, καλυτερα να εγκαταλειψεις για να'σαι φρεσκος και να προετοιμαστεις καλα για αυριο.
Δροσερη μινιατουριτσα: (εξ ου και "τον δροσισα")
παρτιδα που παιζεται στα καλοκαιρινα τουρνουα και κραταει το πολυ 25 κινησεις.
Καραμπίνα (η):
Το στυλ παιχνιδιού όπου ο ένας από τους δύο παίχτες επιδιώκει τις συνεχείς αλλαγές με την ελπίδα να φτάσει σε ξερό ισόπαλο φινάλε ή γενικώς σε μια ξερή ισόπαλη θέση.Αν οι αλλαγές έχουν στόχο ένα κερδισμένο φινάλε τότε χρησιμοποιείται η πιο "κυριλέ" έκφραση: "Απλοποίηση σε κερδισμένο φινάλε" :-)
Πρήξιμο (το):
Όταν ένας εκ των δύο αντιπάλων εκ του ασφαλούς (δηλ. από θέση που δεν κινδυνεύει να χάσει, συνήθως στο φινάλε), "πρήζει" τον αντίπαλό του με μανούβες, φαινομενικά αδιάφορες, επαναλήψεις της θέσης, αναδιατάξεις κτλ με στόχο να τον κουράσει ή να τον "χαλαρώσει" ώστε να κάνει κάποιο λάθος.
Έρχεται ο Τζίγγερ! :
Έκφραση που άκουσα από το Γιάννη Νικολαΐδη και χρησιμοποιείται όταν επίκειται κάποια μανούβρα κομματιού ή κάποια διάσπαση αποφασιστικού χαρακτήρα.
ΧΩΝΙ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ (το)
Σαν του Μπετόβεν, αλλά πιο μεγάλο.
ΚΑΚΟΣ (ο)
Κατ’ ευφημισμό ο αντίπαλος. Εδώ που τα λέμε, κάποιος που θέλει να μας κερδίσει πώς μπορεί να είναι καλός;
ΚΟΜΠΟΣ (ο)
«Τον έκανα κόμπο» λέμε όταν ο κακός (βλ.λ.) έχει στριμωχτεί άγρια, σφίγγεται σαν κόμπος και η θέση του υποφέρει από αναπνευστικά προβλήματα, σε βαθμό που να κοντεύει να γίνει τσούξβανγκ. Αν ο αντίπαλος μας είναι κάπως συμπαθής (λέμε αν), τότε μπορούμε να πούμε και «τον έκανα φιόγκο». Είναι πιο καλλιεπές.
ΝΕΚΡΟΨΙΑ (η)
Αυτό που ακολουθεί την παρτίδα, η ανάλυση δηλαδή όπου οι παίκτες προσπαθούν να δουν εν ηρεμία μπας κι έχουν παίξει και καμιά καλή κίνηση ανάμεσα στις πατάτες. Ο νικητής τότε προσπαθεί να δείχνει κιμπάρης και μεγαλόψυχος, ενώ ο ηττημένος προσπαθεί να βρει με ποιον τρόπο κέρδιζε. Το λήμμα προέρχεται μάλλον από τον θάνατο της αντικειμενικότητας.
ΚΟΠΑΝΑΩ
Ρήμα που χρησιμοποιείται για να τονίσει όχι τόσο την πειστική νίκη όσο τον ανελέητο χαρακτήρα του θριαμβευτή, αφού φέρνει στο νου τα παθήματα ευγενούς κεφαλόποδου που, αφού το σκοτώσουν, το δέρνουν κιόλας.
ΠΕΛΑΤΗΣ (ο)
Η Ε.Π.Μελισσίων, ο Γαλανόπουλος και ο Πρεβενιός. Ο όρος δηλώνει αντίπαλο παίκτη ή ομάδα με την οποία η Κάισσα θέλησε να έχουμε σερί νικών ή έστω ευρύ θετικό σκορ. Ελπίζω οι προαναφερθέντες να μην τσαντιστούν, πλάκα κάνω. Εξάλλου ο πελάτης έχει πάντα δίκιο.
ΖΟΥΛΑΡΩ
Παίζω ζούλα. Ζούλα όλοι ξέρουν τι είναι αλλά ας επιχειρήσω έναν ορισμό. Είναι λοιπόν μια κίνηση γεμάτη πονηριά και δόλο που στήνει μια φτηνή παγίδα στον αντίπαλο. Αν αυτός δεν προσέξει, τσαφ! του’ ρχεται η κεραμίδα κατακέφαλα. Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο συνίσταται η ζούλα να συνοδεύεται από απλανές βλέμμα, αδιάφορο σφύριγμα, ανάλυση των καιρικών συνθηκών και λοξές ματιές προς την αντίθετη πλευρά της σκακιέρας απ’ αυτή που παίχτηκε.
ΣΟΥΡΩΤΗΡΙ (το)
Θέση στη σκακιέρα που έχει πιο πολλές τρύπες κι από ελβετικό τυρί. Μερικές φορές μυρίζει και σαν τέτοιο.
ΜΠΟΥΡΙ ΤΗΣ ΣΟΜΠΑΣ (το)
Όργανο αναρρόφησης Έλο. Εικονοπλαστικός ο όρος, θυμίζει το ρούφηγμα πορτοκαλάδας με καλαμάκι, απλά δίνει μια μικρή έμφαση στην διατομή, άρα και στην ποσότητα μετάγγισης του Έλο.
Ρομπέν των Έλο
Ο παίκτης που κοπανά ισχυρούς παίκτες και χάνει από θεωρητικά πιο αδύνατους.Άρα μεταβιβάζει τα έλο από τους ισχυρούς στους αδύνατους.
Περιέργεια (από γνωστό μαιτρ που συχνάζει στους Αμπελοκήπους)
Συνώνυμο του αμφιβολία που περιέγραψε ο Ελισσαίος. "Σε αυτό το σημείο έβαλα μια περιέργεια"
Περιπλοκάδα (από τον ίδιο μαιτρ)
Κίνηση που περιπλέκει τη ροή του παιχνιδιού.
Ξύλο (ή έπιπλο (από τον ίδιο μαιτρ))
Συνήθως αναφέρεται σε φου περιορισμένης κινητικότητας λόγω πολλών ομόχρωμων μπλοκαρισμένων πιονιών της ίδιας παράταξης.
Φράση του post mortem, όταν προκαλείς κάποιον να σου προτείνει κίνηση. «Για βάλε να δούμε…». Αμέσως μετά μαζεύονται όλοι από πάνω, βάζουν κινήσεις, βάζουν τις χερούκλες τους, βάζει ό,τι έχει ο καθένας τελοσπάντων και δε μαθαίνεις ποτέ γιατί έχασες.
ΣΑΧΙΔΙΟΝ! (το)
Copyright του αείμνηστου Θρασυβουλίδη, που είχα την τύχη να τον έχω στον Κρυστάλλη συμπαίκτη και ο Κρυστάλλης την ατυχία να τον έχει παίκτη. «Όπως και να το κάνεις, είναι πιο ευγενικό από ένα απλό σαχ, ρε μαζέττα» μου έλεγε. «Άσε που κάνει και ενδιαφέρουσες ρίμες» συμπλήρωνε με νόημα.
ΚΟΛΩΝΑ
Η κάθετος, η στήλη. Οκτώ κολώνες στην σκακιέρα αλλά το οικοδόμημα συνήθως σαθρό.
ΠΕΡΠΕΤΑΛΟΥΔΑ
Το διαρκές σαχ. Προέρχεται μάλλον από το γαλλικό «εσέκ περπετουέλ». Έχουμε και μια άλφα κουλτούρα.
ΚΑΡΑΜΑΖΕΤΑΣ
Ο πραγματικά αδιόρθωτος μαζέτας. Λογοτεχνική εκδοχή, το Καραμαζετώφ.
ΜΑΖΕΤΟΜΑΝΑ
Κατά το νερομάνα, καβουρομάνα κτλ. Η πηγή δηλαδή της μαζετοσύνης, η πρωταρχική ουσία, η πλατωνική ιδέα, ρε μαζέτες, πως το λένε.
ΜΑΖΕΤΟΦΩΛΙΑ
Σύλλογος με αθρόα παραγωγή ή με συνωστισμό μαζετών. Σαν τον δικό μου ας πούμε.
ΚΟΠΑΝΗΜΑ
Η περιφανής νίκη ή αντίστοιχα η ταπεινωτική ήττα: «Αυτόν τον έχω κοπανήσει τρεις φορές. Στην ανάλυση».
ΖΑΡΙΚΙΟ
Άλλη μια δικιά μου εφεύρεση (αν σφάλλω ας με διορθώσει κάποιος, απλά δεν το έχω ακούσει πρωτύτερα). Είναι η εκδοχή του παιχνιδιού με ζάρια. Συνεκδοχικά το σκάκι χωρίς σχέδιο, όπου κάθε κίνηση είναι ζαριά. Δεν είναι επομένως τυχαίο που είναι δικής μου εφεύρεσης.
ΦΙΓΟΥΡΕΣ
Συνήθως τα ελαφρά κομμάτια: "Του φύτεψα δυο φιγούρες στο ροκέ και τον έκανα αγνώριστο"
ΤΖΙΡΙΤΖΑΝΤΖΟΥΛΕΣ
Όχι αυτές του Ελισσαίου. Λέγεται όταν κάποιος μπερδεύει τη θέση, βάζει περιπλοκές: "Μου κάνεις τζιριτζάντζουλες, ε;"
ΓΕΩΜΗΛΟΝ
Ουχί το εδώδιμον. Σκωπρική ονομασία για την "πατάτα", την κακή κίνηση. Έχω ακούσει και το "παίζει πατατί-πατατά!".
ΣΤΗΣΙΑ
Θυσία με αμφίβολο αποτέλεσμα που στη νεκροψία αποδεικνύεται καραπατάτα.
ΑΛΦΑ-ΑΛΦΑ
Έτσι μου έλεγε συχνά ο Δεληκανάκης.
"Σήμερα έκανα φοβερή νίκη! Άλφα-άλφα!" -"Σοβαρά;Για δείξε" -"Τί να δείξω ρε; Άνευ Αγώνα κέρδισα".
ΑΝ ΠΙΑΣΑΝ
Το άκουσα κι αυτό στο καφενείο όταν ο κύριος άφησε έναν ίππο απροστάτευτο και ο άλλος του τον βούτηξε εν ριπή οφθαλμού. "Ωχ! Τί ήταν αυτό;" έσκουξε ο πρώτος. "Αν Πιασάν!" εξήγησε ο άλλος με χαμόγελο.
ΔΡΑΚΟΥΛΙΑΡΗΣ
Ο ειδήμων στο άνοιγμα του Δράκου.
ΓΑΪΔΟΥΡΙ
Υποτιμητικά το άλογο, ιδίως όταν βρίσκεται παραπεταμένο σε καμιά γωνιά.
ΒΙΔΩΜΑ
Όταν ο παίκτης δεν αρκείται στην τοποθέτηση του κομματιού στο τετράγωνο αλλά το στρίβει και το πιέζει επίμονα πάνω σ' αυτό λες και υπάρχει από κάτω μια σχετική οπή στην οποία πρέπει να χωρέσει η βάση του. Όλο το σκηνικό, για να γίνει εμφατικότερη η κρίσιμη κίνηση ή έστω να καταρρακωθεί το ηθικό του αντιπάλου.
ΕΛΒΕΤΙΚΟ ΓΚΑΜΠΙ
Όταν κάποιος χάνει ή κάνει ισοπαλία στον πρώτο γύρο του τουρνουά με αποτέλεσμα να έχει καλύτερες κληρώσεις στη συνέχεια. Δεν είναι κακή ιδέα. Το κακό είναι που το ελβετικό γκαμπί μου συμβαίνει σχεδόν πάντα στον τελευταίο γύρο.
Κάππα δέκα (Κ10):
Φανταστικο τετράγωνο της σκακιέρας, του οποίου το όνομα αναφωνων με ένταση , θαμών τις του καφενείου "Πανελλήνιον" εν Αθήναις , αφου ειχε παιξει καλη κίνηση, επεδίωκε να στρέψει έτσι και των υπολοίπων την προσοχή στα τεκταινομενα της παρτίδας του.
Είναι δουλειά μου:
Πολυσημαντος φράσις που πρωτοακουστηκε στον κυκλο των Ελλήνων GM γυρω στις αρχες τις δεκαετιας του 90 και μαλλον προερχομενη απο το αμερικανικο "it's not your business".
Δηλωτικη του οτι ειμαι ειδικός, σπεσιαλιστας σε ενα
ανοιγμα η σε εναν τυπο θεσεων.
Μαζι με το "δεν", ενίοτε και προτρεπτικη εγκατάλειψης.
π.χ - Ειδες παρτιδάρα προχτες
ο Κασπαροβ με τον Ιβαντσούκ ;
Φοβερη καινοτομια στην 25η κινηση με τα μαυρα ! Τελικά η Νάιντορφ ειναι δουλειά του !
- Μα καλα, πηγες κι επαιξες σ'αυτον τον παικτη για πρωτη φορα Γκρίνφελντ ; Γιατι δεν έπαιζες την
αγαπημενη σου ινδικη του βασιλια που εχεις κανει τοσα καλα αποτελεσματα; αφου η Γκρινφελντ δεν ειναι δουλεια σου !
- Ασε με να συγκεντρωθω στην παρτιδα και μη μου μιλας τωρα γιατι πιστευω σιγουρα οτι θα κερδισω, αυτα τα φιναλε πιονιων ειναι δουλεια μου !
-Αυτη η θεση δεν ειναι δουλεια σου, καλυτερα να εγκαταλειψεις για να'σαι φρεσκος και να προετοιμαστεις καλα για αυριο.
Δροσερη μινιατουριτσα: (εξ ου και "τον δροσισα")
παρτιδα που παιζεται στα καλοκαιρινα τουρνουα και κραταει το πολυ 25 κινησεις.
Καραμπίνα (η):
Το στυλ παιχνιδιού όπου ο ένας από τους δύο παίχτες επιδιώκει τις συνεχείς αλλαγές με την ελπίδα να φτάσει σε ξερό ισόπαλο φινάλε ή γενικώς σε μια ξερή ισόπαλη θέση.Αν οι αλλαγές έχουν στόχο ένα κερδισμένο φινάλε τότε χρησιμοποιείται η πιο "κυριλέ" έκφραση: "Απλοποίηση σε κερδισμένο φινάλε" :-)
Πρήξιμο (το):
Όταν ένας εκ των δύο αντιπάλων εκ του ασφαλούς (δηλ. από θέση που δεν κινδυνεύει να χάσει, συνήθως στο φινάλε), "πρήζει" τον αντίπαλό του με μανούβες, φαινομενικά αδιάφορες, επαναλήψεις της θέσης, αναδιατάξεις κτλ με στόχο να τον κουράσει ή να τον "χαλαρώσει" ώστε να κάνει κάποιο λάθος.
Έρχεται ο Τζίγγερ! :
Έκφραση που άκουσα από το Γιάννη Νικολαΐδη και χρησιμοποιείται όταν επίκειται κάποια μανούβρα κομματιού ή κάποια διάσπαση αποφασιστικού χαρακτήρα.
ΧΩΝΙ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ (το)
Σαν του Μπετόβεν, αλλά πιο μεγάλο.
ΚΑΚΟΣ (ο)
Κατ’ ευφημισμό ο αντίπαλος. Εδώ που τα λέμε, κάποιος που θέλει να μας κερδίσει πώς μπορεί να είναι καλός;
ΚΟΜΠΟΣ (ο)
«Τον έκανα κόμπο» λέμε όταν ο κακός (βλ.λ.) έχει στριμωχτεί άγρια, σφίγγεται σαν κόμπος και η θέση του υποφέρει από αναπνευστικά προβλήματα, σε βαθμό που να κοντεύει να γίνει τσούξβανγκ. Αν ο αντίπαλος μας είναι κάπως συμπαθής (λέμε αν), τότε μπορούμε να πούμε και «τον έκανα φιόγκο». Είναι πιο καλλιεπές.
ΝΕΚΡΟΨΙΑ (η)
Αυτό που ακολουθεί την παρτίδα, η ανάλυση δηλαδή όπου οι παίκτες προσπαθούν να δουν εν ηρεμία μπας κι έχουν παίξει και καμιά καλή κίνηση ανάμεσα στις πατάτες. Ο νικητής τότε προσπαθεί να δείχνει κιμπάρης και μεγαλόψυχος, ενώ ο ηττημένος προσπαθεί να βρει με ποιον τρόπο κέρδιζε. Το λήμμα προέρχεται μάλλον από τον θάνατο της αντικειμενικότητας.
ΚΟΠΑΝΑΩ
Ρήμα που χρησιμοποιείται για να τονίσει όχι τόσο την πειστική νίκη όσο τον ανελέητο χαρακτήρα του θριαμβευτή, αφού φέρνει στο νου τα παθήματα ευγενούς κεφαλόποδου που, αφού το σκοτώσουν, το δέρνουν κιόλας.
ΠΕΛΑΤΗΣ (ο)
Η Ε.Π.Μελισσίων, ο Γαλανόπουλος και ο Πρεβενιός. Ο όρος δηλώνει αντίπαλο παίκτη ή ομάδα με την οποία η Κάισσα θέλησε να έχουμε σερί νικών ή έστω ευρύ θετικό σκορ. Ελπίζω οι προαναφερθέντες να μην τσαντιστούν, πλάκα κάνω. Εξάλλου ο πελάτης έχει πάντα δίκιο.
ΖΟΥΛΑΡΩ
Παίζω ζούλα. Ζούλα όλοι ξέρουν τι είναι αλλά ας επιχειρήσω έναν ορισμό. Είναι λοιπόν μια κίνηση γεμάτη πονηριά και δόλο που στήνει μια φτηνή παγίδα στον αντίπαλο. Αν αυτός δεν προσέξει, τσαφ! του’ ρχεται η κεραμίδα κατακέφαλα. Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο συνίσταται η ζούλα να συνοδεύεται από απλανές βλέμμα, αδιάφορο σφύριγμα, ανάλυση των καιρικών συνθηκών και λοξές ματιές προς την αντίθετη πλευρά της σκακιέρας απ’ αυτή που παίχτηκε.
ΣΟΥΡΩΤΗΡΙ (το)
Θέση στη σκακιέρα που έχει πιο πολλές τρύπες κι από ελβετικό τυρί. Μερικές φορές μυρίζει και σαν τέτοιο.
ΜΠΟΥΡΙ ΤΗΣ ΣΟΜΠΑΣ (το)
Όργανο αναρρόφησης Έλο. Εικονοπλαστικός ο όρος, θυμίζει το ρούφηγμα πορτοκαλάδας με καλαμάκι, απλά δίνει μια μικρή έμφαση στην διατομή, άρα και στην ποσότητα μετάγγισης του Έλο.
Ρομπέν των Έλο
Ο παίκτης που κοπανά ισχυρούς παίκτες και χάνει από θεωρητικά πιο αδύνατους.Άρα μεταβιβάζει τα έλο από τους ισχυρούς στους αδύνατους.
Περιέργεια (από γνωστό μαιτρ που συχνάζει στους Αμπελοκήπους)
Συνώνυμο του αμφιβολία που περιέγραψε ο Ελισσαίος. "Σε αυτό το σημείο έβαλα μια περιέργεια"
Περιπλοκάδα (από τον ίδιο μαιτρ)
Κίνηση που περιπλέκει τη ροή του παιχνιδιού.
Ξύλο (ή έπιπλο (από τον ίδιο μαιτρ))
Συνήθως αναφέρεται σε φου περιορισμένης κινητικότητας λόγω πολλών ομόχρωμων μπλοκαρισμένων πιονιών της ίδιας παράταξης.
ΚΥΡΙΑ (η)
Είθιστε να λέγεται η βασίλισσα, τουλάχιστον όταν πρόκειται για τη δική μας. Η άλλη δε πα να’ ναι και πόρνη, λίγο μας κόφτει. Έχω ακούσει και το ωραίο διάλογο: «Δε στέκει εκεί η Κυρία. Τρώγεται από τον πύργο», και ο ανακλησίας: «Δεσποινίς παρακαλώ, δεσποινίς και άμαθη».
ΕΛΟΥΧΟΣ (ο)
Κατά το εκατομμυριούχος. Ο κάτοχος Έλο, άρα όλοι πρακτικά οι παίκτες πλην του Καλοπροαίρετου. Συναντάται πιο συχνά στα σύνθετα: υψηλοελούχος/χαμηλοελούχος.
«Αυτή η ομάδα όλο χαμηλοελούχους έχει, γι’ αυτό είναι χαμηλοβλεπούσα».
ΘΕΛΟ (το)
Το είχα γράψει κάποτε καυτηριάζοντας την ενοχλητική τάση του Έλο μου να αδρανεί για δεκαετίες: «Δεν είναι Έλο το δικό μου, είναι Θέλο (κι άλλο)». Τώρα πια μπορώ να το κατοχυρώσω.
ΞΥΡΑΦΙΑ (τα)
Το ζεύγος των αξιωματικών που όταν συντονιστεί «ξυρίζει» πέρα για πέρα τη σκακιέρα. Το δύσκολο είναι βέβαια να μείνεις με το ζεύγος και το ακόμα πιο δύσκολο να το συντονίσεις. Επίσης θυμίζω ότι μόνο στο τέλος ξυρίζουν τον γαμπρό. Στον άχαρο ρόλο του γαμπρού ο ρουά αντίθετου χρώματος.
ΟΡΦΑΝΟ (το)
Το απομονωμένο πιόνι που παραμένει και αφύλακτο. Χωρίς προστασία, χωρίς κηδεμονία, χωρίς συγγενείς και φίλους, χωρίς στοργή και προδέρμ, ανέστιο, άμοιρο, απελπισμένο. Ελπίζω να σας συγκίνησα.
ΜΑΣΟΥΡΙ (το)
Η συσσώρευση υλικού σε μια στήλη ή σε μια πλευρά τις σκακιέρας. Παραπέμπει στη γνωστή έννοια της μακρόσυρτης αλληλουχίας και μπορεί να έχει αρνητική («μασούρι τα ‘κανες τα πιόνια στη γάμα») ή θετική χροιά («Πώς ν’ αμυνθεί; Έχω ένα μασούρι κομμάτια στην πτέρυγα»).
ΔΙΑΡΚΕΣ ΜΑΤ (το)
Συναντάται συνήθως στη νεκροψία (βλ.λ.) όταν κάποιος έχει επίθεση και έχει στα σίγουρα την περπεταλούδα (βλ.λ.), αλλά τότε βλέπει και την κίνηση που κερδίζει. Επίσης ειρωνικά όταν ο κακός (βλ.λ.) προσπαθεί να βρει διαρκές σαχ αλλά δεν προλαβαίνει, αφού γίνεται οφθάλμ (βλ.λ.).
ΦΟΥ-ΜΑΝ-ΤΣΟΥ (ο)
Ο Αξιωματικός, αλλά όχι όποιος- όποιος. Μιλάμε για κείνον τον διαβολικό Φου που καραδοκεί σ’ ένα απομακρυσμένο τετράγωνο της διαγωνίου και μηχανορραφεί για να κάνει τη ζημιά ή που ελλοχεύει πίσω από μια θανάσιμη μπαταρία. Και ο φου θέλει το Γερμανό του, κι ας είναι και Κινέζος.
ΒΙΤΣΙΑ (η)
Η βίτσια κάνει λογοπαίγνιο με τη ρωσική λέξη «νίτσια», που σημαίνει νούλα, τουλάχιστον μέχρι να με διορθώσει ο Καλοπρό. Δηλώνει την ανούσια επιμονή που δεν καταλήγει πουθενά. «Τι έκαναν αυτοί;» -«Βίτσια» -«Εννοείς νίτσια;» -«Νίτσια είναι όταν κάνεις νούλα σε μισή ώρα. Όταν παίζεις 150 κινήσεις μπρος πίσω, είναι βίτσια».
ΞΥΡΙΣΜΑ-ΚΟΥΡΕΜΑ
Καθαρίζω τη θέση χωρίς περιπλοκές
(συνήθως κυκλοφορούν 2 αξιωματικοί στη σκακιέρα)
ΧΕΙΡΑΨΙΑ
Ο αντίπαλος εγκατέλειψε
ΠAΙΠ (PIPE)
Απαράδεκτη Κίνηση
EΓΚΑΤΕΛΕΛΕΣ ή ΕΓΚΑΤΑΛΉΨΟΓΛΟΥ
Παίκτης με χαμηλό έλο που του αρέσει να εγκαταλείπει όταν έχει πιόνι κάτω
ΧΟΤΖΑΣ
Η θέση του δεν βλέπεται
ΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΓΚΙΩΝΗΣ
Επίσκεψη του τελευταίου κομματιού στην επίθεση που τελειώνει τη θέση
ΤΟΝ ΕΙΔΑΤΕ ΤΟΝ ΠΑΝΑΓΗ?
Απέλπιδα προσπάθεια να βρεθεί αντιπαιχνίδι σε χαμένη θέση
ΕΠΑΙΧΘΗ ΠΑΙΠ ΚΑΙ ΧΛΩΜΙΑΣΕ
Παίχτηκε μία απαράδεκτη κίνηση που επιβαρύνει αισθητά τη θέση
ΤΑ ΑΥΤΙΑ
Παίχθηκε α3 και θ3
ΚΡΑΤΗΜΑ
Ελέγχω το αντιπαιχνίδι του αντιπάλου με στόχο τη νίκη και όχι την ισοπαλία όπως λανθασμένα φαινεται εκ πρώτης όψεως
ΕΣΥ ΘΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΠΟΤΕ
Θαυμασμός υψίστου είδους σε μαζέτα που νομίζει ότι έπαιξε τρομερή κίνηση
ΑΕΡΙΖΟΜΕΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ
Βασιλιάς του οποίου η προστατευτική πιονοδομή μπάζει αισθητά. πχ φιανκέτο απο το οποίο απουσιάζει ο φου
ΑΙΜΟΔΟΤΗΣ
Παίχτης με υψηλό έλο, συνήθως μεγάλης ηλικίας, ο οποίος λόγω αγωνιστικής κάμψης μοιράζει πλέον απλόχερα μονάδες έλο στις νέες γενιές!
Είθιστε να λέγεται η βασίλισσα, τουλάχιστον όταν πρόκειται για τη δική μας. Η άλλη δε πα να’ ναι και πόρνη, λίγο μας κόφτει. Έχω ακούσει και το ωραίο διάλογο: «Δε στέκει εκεί η Κυρία. Τρώγεται από τον πύργο», και ο ανακλησίας: «Δεσποινίς παρακαλώ, δεσποινίς και άμαθη».
ΕΛΟΥΧΟΣ (ο)
Κατά το εκατομμυριούχος. Ο κάτοχος Έλο, άρα όλοι πρακτικά οι παίκτες πλην του Καλοπροαίρετου. Συναντάται πιο συχνά στα σύνθετα: υψηλοελούχος/χαμηλοελούχος.
«Αυτή η ομάδα όλο χαμηλοελούχους έχει, γι’ αυτό είναι χαμηλοβλεπούσα».
ΘΕΛΟ (το)
Το είχα γράψει κάποτε καυτηριάζοντας την ενοχλητική τάση του Έλο μου να αδρανεί για δεκαετίες: «Δεν είναι Έλο το δικό μου, είναι Θέλο (κι άλλο)». Τώρα πια μπορώ να το κατοχυρώσω.
ΞΥΡΑΦΙΑ (τα)
Το ζεύγος των αξιωματικών που όταν συντονιστεί «ξυρίζει» πέρα για πέρα τη σκακιέρα. Το δύσκολο είναι βέβαια να μείνεις με το ζεύγος και το ακόμα πιο δύσκολο να το συντονίσεις. Επίσης θυμίζω ότι μόνο στο τέλος ξυρίζουν τον γαμπρό. Στον άχαρο ρόλο του γαμπρού ο ρουά αντίθετου χρώματος.
ΟΡΦΑΝΟ (το)
Το απομονωμένο πιόνι που παραμένει και αφύλακτο. Χωρίς προστασία, χωρίς κηδεμονία, χωρίς συγγενείς και φίλους, χωρίς στοργή και προδέρμ, ανέστιο, άμοιρο, απελπισμένο. Ελπίζω να σας συγκίνησα.
ΜΑΣΟΥΡΙ (το)
Η συσσώρευση υλικού σε μια στήλη ή σε μια πλευρά τις σκακιέρας. Παραπέμπει στη γνωστή έννοια της μακρόσυρτης αλληλουχίας και μπορεί να έχει αρνητική («μασούρι τα ‘κανες τα πιόνια στη γάμα») ή θετική χροιά («Πώς ν’ αμυνθεί; Έχω ένα μασούρι κομμάτια στην πτέρυγα»).
ΔΙΑΡΚΕΣ ΜΑΤ (το)
Συναντάται συνήθως στη νεκροψία (βλ.λ.) όταν κάποιος έχει επίθεση και έχει στα σίγουρα την περπεταλούδα (βλ.λ.), αλλά τότε βλέπει και την κίνηση που κερδίζει. Επίσης ειρωνικά όταν ο κακός (βλ.λ.) προσπαθεί να βρει διαρκές σαχ αλλά δεν προλαβαίνει, αφού γίνεται οφθάλμ (βλ.λ.).
ΦΟΥ-ΜΑΝ-ΤΣΟΥ (ο)
Ο Αξιωματικός, αλλά όχι όποιος- όποιος. Μιλάμε για κείνον τον διαβολικό Φου που καραδοκεί σ’ ένα απομακρυσμένο τετράγωνο της διαγωνίου και μηχανορραφεί για να κάνει τη ζημιά ή που ελλοχεύει πίσω από μια θανάσιμη μπαταρία. Και ο φου θέλει το Γερμανό του, κι ας είναι και Κινέζος.
ΒΙΤΣΙΑ (η)
Η βίτσια κάνει λογοπαίγνιο με τη ρωσική λέξη «νίτσια», που σημαίνει νούλα, τουλάχιστον μέχρι να με διορθώσει ο Καλοπρό. Δηλώνει την ανούσια επιμονή που δεν καταλήγει πουθενά. «Τι έκαναν αυτοί;» -«Βίτσια» -«Εννοείς νίτσια;» -«Νίτσια είναι όταν κάνεις νούλα σε μισή ώρα. Όταν παίζεις 150 κινήσεις μπρος πίσω, είναι βίτσια».
ΞΥΡΙΣΜΑ-ΚΟΥΡΕΜΑ
Καθαρίζω τη θέση χωρίς περιπλοκές
(συνήθως κυκλοφορούν 2 αξιωματικοί στη σκακιέρα)
ΧΕΙΡΑΨΙΑ
Ο αντίπαλος εγκατέλειψε
ΠAΙΠ (PIPE)
Απαράδεκτη Κίνηση
EΓΚΑΤΕΛΕΛΕΣ ή ΕΓΚΑΤΑΛΉΨΟΓΛΟΥ
Παίκτης με χαμηλό έλο που του αρέσει να εγκαταλείπει όταν έχει πιόνι κάτω
ΧΟΤΖΑΣ
Η θέση του δεν βλέπεται
ΕΡΧΕΤΑΙ Ο ΓΚΙΩΝΗΣ
Επίσκεψη του τελευταίου κομματιού στην επίθεση που τελειώνει τη θέση
ΤΟΝ ΕΙΔΑΤΕ ΤΟΝ ΠΑΝΑΓΗ?
Απέλπιδα προσπάθεια να βρεθεί αντιπαιχνίδι σε χαμένη θέση
ΕΠΑΙΧΘΗ ΠΑΙΠ ΚΑΙ ΧΛΩΜΙΑΣΕ
Παίχτηκε μία απαράδεκτη κίνηση που επιβαρύνει αισθητά τη θέση
ΤΑ ΑΥΤΙΑ
Παίχθηκε α3 και θ3
ΚΡΑΤΗΜΑ
Ελέγχω το αντιπαιχνίδι του αντιπάλου με στόχο τη νίκη και όχι την ισοπαλία όπως λανθασμένα φαινεται εκ πρώτης όψεως
ΕΣΥ ΘΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΠΟΤΕ
Θαυμασμός υψίστου είδους σε μαζέτα που νομίζει ότι έπαιξε τρομερή κίνηση
ΑΕΡΙΖΟΜΕΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ
Βασιλιάς του οποίου η προστατευτική πιονοδομή μπάζει αισθητά. πχ φιανκέτο απο το οποίο απουσιάζει ο φου
ΑΙΜΟΔΟΤΗΣ
Παίχτης με υψηλό έλο, συνήθως μεγάλης ηλικίας, ο οποίος λόγω αγωνιστικής κάμψης μοιράζει πλέον απλόχερα μονάδες έλο στις νέες γενιές!